We hebben als ondernemers allemaal wel eens een briljante ingeving gehad. Zo'n ingeving waarover u denkt: "Hé, dat is echt een geweldig idee voor het bedrijf." Meestal blijft het daarbij. Maar stel je voor dat je een stapje verder wilt gaan.
Voordat je urenlang gaat schrijven aan een bedrijfsplan van vijftig pagina's, moet je eerst bepalen of je bedrijfsmodel wel haalbaar is. En daarbij heb je het business model canvas nodig. Het is een raamwerk om bedrijfsplannen terug te brengen tot een sjabloon van één pagina, waarin alleen de essentiële onderdelen van je bedrijfsmodel zijn opgenomen. En omdat het visueel is en gemakkelijk kan worden aangepast, blijft het ook na de fase van 'het idee op een servetje' nog steeds nuttig. Teams verwijzen vaak terug naar de samenvatting van één pagina als een levende momentopname van hoe hun bedrijf zou moeten werken.
Lees verder om meer te weten te komen over de elementen van een business model canvas en hoe je er een kunt maken.
Wat is een Business Model Canvas?
Het Business Model Canvas is een visueel overzicht van één pagina met de strategische hoofdlijnen die nodig zijn om je bedrijf op te zetten, te onderhouden en op de markt te brengen. Het is bedoeld als een levend document dat je gemakkelijk kunt bijwerken als je theorieën en aannames test. Alexander Osterwalder van het adviesbureau Strategyzer ontwikkelde het raamwerk als een manier voor bedrijven om snel een bedrijfsmodel te visualiseren en in kaart te brengen.
Centraal in het canvas van je bedrijfsmodel staat je waardepropositie: wat hebben klanten aan je product? Dat is je uitgangspunt. Van daaruit vul je het canvas met aanvullende informatie over je bedrijf en je klanten. De informatie in een business model canvas moet worden behandeld als een hypothese: zou je bedrijf onder de gepresenteerde omstandigheden kunnen overleven? Het is een snelle en gemakkelijke manier om de levensvatbaarheid van je model te bepalen.
Een andere manier waarop teams het raamwerk gebruiken is om de activiteiten van een concurrent in kaart te brengen en vervolgens sterke en zwakke punten en hiaten te vergelijken. Zo kun je een model bouwen dat zich richt op de gebieden waar de concurrentie tekortschiet.
Elementen van het Business Model Canvas
Zoals hierboven vermeld, is het business model canvas een sjabloon, en elk canvas bevat dezelfde negen elementen:
-
Waardepropositie
-
Belangrijkste partners
-
Kernactiviteiten
-
Belangrijkste bronnen
-
Klantensegmenten
-
Klantrelaties
-
Kanalen
-
Kostenstructuur
-
Inkomstenstromen
Elk element wordt weergegeven door een vak op de pagina, en de vakjes zijn altijd op dezelfde manier georganiseerd. Alles met betrekking tot bedrijfsinfrastructuur (partners, activiteiten en bronnen) staat aan de linkerkant van de pagina. Rechts staan klantgerelateerde elementen (segmenten, relaties en kanalen). Elementen die betrekking hebben op de financiën staan onderaan. In het midden van de pagina verbindt de waardepropositie alles met elkaar.
De lay-out is niet moeilijk, die is alvast voor je gemaakt. Dus we kunnen nu focussen op de inhoud: wat neem je op in de verschillende onderdelen van je bedrijfsmodel?
Waardepropositie
Wat biedt jij je klanten? Welk probleem of pijnpunt los je op? Hoe ga je dat doen? Beantwoord die vragen zo beknopt mogelijk (het liefst in één zin!) en je hebt een waardepropositie. Behandel je waardepropositie als een gids: het moet iets zeggen over alle andere aspecten van je bedrijfsplan.
Belangrijkste partners
Het is niet waarschijnlijk dat je je product of dienst helemaal zelf kunt leveren. Of het nu gaat om leveranciers of distributeurs, een moederbedrijf of andere partners, er zal altijd een andere partij bij betrokken zijn.
Denk bijvoorbeeld aan een limonadekraampje op straat: de kinderen die het kraampje runnen, kweken niet hun eigen citroenen - ze moeten die halen in de supermarkt. De tafel en limonadekannen zullen ze ongetwijfeld van de ouders hebben gekregen. Beide partijen zouden in dit geval 'belangrijke partners' zijn. Om te bepalen of een bepaalde partner een belangrijke partner is, stel je jezelf de volgende eenvoudige vraag: zou het bedrijfsmodel zonder die partner ook kunnen werken? Als de zaken zonder die partij mis zouden gaan, is het een belangrijke partner.
Kernactiviteiten
Activiteiten zijn de acties die nodig zijn om je waardepropositie te actualiseren. Terug naar het scenario met de limonadekraam: iemand moet de limonade maken, inschenken en geld aannemen van klanten. Dit zijn allemaal kernactiviteiten. Om te bepalen of een activiteit 'belangrijk' is, stel jij jezelf dezelfde vraag als eerder: zou het bedrijfsmodel kunnen functioneren zonder dat die actie wordt uitgevoerd?
Belangrijkste bronnen
Bij het nagaan van je bronnen, moet je niet alleen aan fysieke bronnen denken. Je hebt waarschijnlijk ook menselijke bronnen (werknemers), intellectuele bronnen (kennis) en financiële middelen nodig.
Klantensegmenten
Voor wie is je oplossing bestemd? Een verkoper in een limonadekraam heeft geen behoefte aan een product dat is ontwikkeld voor software engineers. (De gemiddelde verkoper in een limonadekraam in ieder geval niet.)
Je klantsegmenten zijn de mensen en bedrijven voor wie je product waarde zou toevoegen. Bij het nagaan van je klantsegmenten kan het handig zijn om in koperspersona's te denken.
Klantrelaties
Nu je hebt vastgesteld wie je klanten zijn, moet je beslissen hoe je met hen communiceert en omgaat. Hebben klanten na de verkoop nog ondersteuning nodig? Gebruik voor de beste resultaten een customer journey map om de ervaring van de koper te documenteren. Hiermee kun je contactpunten identificeren en volgen hoe die relaties zich ontwikkelen.
Kanalen
Denk na over hoe je potentiële kopers voor het eerst bereikt: is dat via sociale media? Zoekmachines? Congressen? Deze contactmethoden zijn je kanalen. Terwijl verkoopteams doorgaans verantwoordelijk zijn voor het opbouwen en onderhouden van klantrelaties, zijn kanalen voor het grootste deel de verantwoordelijkheid van de marketingteams.
Kostenstructuur
Bij het runnen van je bedrijf moet je geld uitgeven. Om je belangrijkste activiteiten, middelen en partners te behouden, moet je werknemers betalen, materiële kosten dekken. Deze kosten vormen je kostenstructuur.
Inkomstenstromen
Om uw bedrijf succesvol te laten zijn moet je ook omzet genereren. Je omzetstromen verwijzen naar de manieren waarop je geld binnenhaalt of hoe jij je waardepropositie omzet in inkomsten. Het kan zijn dat je een dienst levert op abonnementbasis, of dat je klanten een eenmalige vergoeding betalen voor die dienst. Welk model je ook gebruikt, zorg ervoor dat je al je omzetstromen nagaat.
Business model canvas versus Lean canvas (wanneer moet je een alternatief overwegen)
Als je nog bezig bent met het in kaart brengen van een klantprobleem en het zoeken naar de juiste oplossing, kun je overwegen om het lean business model canvas of lean canvas te gebruiken, een variant op het business model canvas die is ontwikkeld door ondernemer Ash Maurya. Toen Maurya het lean canvas aanpaste, was hij op zoek naar een snellere manier om succesvolle producten te ontwikkelen en te bouwen die klantproblemen aanpakken en oplossen. Het lean canvas richt zich meer op ondernemers die een nieuw bedrijf starten.
Beide canvassen passen op één pagina en bevatten negen elementen, maar bij het lean canvas zijn verschillende elementen van het bedrijfsmodel vervangen door elementen die gericht zijn op problemen/oplossingen en voortgang De belangrijkste verschillen worden hieronder vermeld:
-
Probleem (vervangt belangrijkste partners)
-
Oplossing (vervangt belangrijke activiteiten)
-
Unieke waardepropositie
-
Oneerlijk voordeel (vervangt klantrelaties)
-
Klantensegmenten
-
Belangrijke meetwaarden (vervangt belangrijke bronnen)
-
Kanalen
-
Kostenstructuur
-
Inkomstenstromen
Als je doel strategische planning is en het uitleggen van hoe het hele bedrijf in elkaar zit, is het Business Model Canvas meestal de betere keuze. Als je een startup-idee wilt testen aan de hand van een specifiek klantprobleem, kan Lean Canvas een sneller startpunt zijn.
Een Business Model Canvas maken
Nu ben je klaar om te leren hoe je een business model canvas kunt invullen met je specifieke bedrijfsplan. Hier volgen de stappen om je op weg te helpen.
1. Verzamel belanghebbenden en materialen
Of je nu een digitaal of fysiek business model canvas maakt, je moet de vakken op het sjabloon kunnen invullen. Dit kan betekenen dat jij gegevens in een digitaal sjabloon moet typen of het business model canvas op een whiteboard of papier moet tekenen.
Om een bedrijfsmodel canvas te maken voor een bestaand bedrijf, heb je waarschijnlijk input nodig van marketing, verkoop en andere teams. Als start-up moet je wellicht eerst wat onderzoek doen.
2. Vul het tekenvel in
Heb je je blanco sjabloon en de benodigde informatie? Goed. Dan kun je nu het canvas invullen. Onthoud: je wilt nu geen volledig bedrijfsplan opstellen. Je probeert de essentiële aspecten van je bedrijfsmodel te verduidelijken en eventuele aanpassingen aan te brengen waarvan je denkt dat die nodig zijn.
Begin met uw waardepropositie en werk van daaruit verder. Als u informatie wilt nalezen over een specifiek element, zoek die dan in de bovenstaande lijst!
3. Test uw aannames
Je Business Model Canvas is een plan, maar het staat niet vast. Tijdens het proces waarin je team informatie verzamelt en inzichten biedt, realiseer je je misschien dat bepaalde aspecten van je model moeten worden gewijzigd. Misschien heb je een leverancier als belangrijke partner vermeld, en vind je daarna een andere leverancier met betere prijzen. Of misschien heb je besloten dat een abonnementsmodel voor jou toch niet het beste betalingsplan was. Het Business Model Canvas is bedoeld om je te helpen bij het identificeren van dergelijke aanpassingen. Aarzel niet om dingen te veranderen!
Als je het canvas gebruikt om je concurrentiepositie te versterken, is dit ook het moment waarop je je aannames kunt toetsen aan wat je weet over alternatieven op de markt, en je model kunt aanpassen om beter in te spelen op de kansen die concurrenten laten liggen.
4. Pas aan en onderhoud
Het business model canvas wordt vaak gezien als een planningshulpmiddel, maar het gebruik ervan reikt verder dan de planningsfasen. Als je jouw bedrijfsmodel aanpast op basis van inzichten uit je canvas, moet je het canvas ook bijwerken. Als je drastische aanpassingen aanbrengt, wil je misschien zelfs een heel nieuw canvas maken.
Een up-to-date Business Model Canvas is een waardevolle aanwinst, ongeacht in welke fase van je bedrijfsplan jij je bevindt. Of het nu is om je bedrijfsmodel aan stakeholders te laten zien om ze tot meedoen te bewegen, of om nieuwe medewerkers in te werken, het eenvoudige formaat van het canvas maakt het een flexibel en veelzijdig hulpmiddel.
En als je merkt dat je voor een nieuw product of start-upconcept een meer probleem- en oplossingsgerichte benadering nodig hebt, kun je je Business Model Canvas aanvullen met een Lean Canvas. Dit volgt dezelfde opzet van één pagina, maar bevat vakken die specifiek zijn afgestemd op het valideren van klantproblemen, oplossingen en marktacceptatie.
